Kitab al-Mukhtasar al-Lathif (المختصر اللطيف) dikenal juga sebagai kitab al-Mukhtasar
as-Soghir(المختصر
الصغير)
merupakan kitab fiqh ringkasan dalam mazhab Syafi'i yang membahas seputar
permasalahan ibadah.
Judul lengkap kitab ini adalah al-Mukhtasar al-Lathif
Lil Muqaddimah al-Hadramiyah(المختصر اللطيف للمقدمة الحضرمية).
Muallif kitab ini adalah al-Syaik al-Allamah al-Faqih Abdullah Bin Abdurrahman Bafadhal al-Hadrami (850-918 H) sebagai ringkasan karya beliau yang berjudul al-Mukhtasar al-Kabir(المختصر الكبير) atau lebih kita kenal dengan al-Muqaddimah al-Hadramiyah(المقدمة الحضرمية) atau Masail Ta'lim(مسائل التعليم).
Dalam pendahuluan karya kecilnya ini, Syaikh Abdullah Bafadhal memperkenalkan kitab beliau ini;
فهذا مُخْتَصَرٌ في ما لا بُدَّ لكلِّ مسلمٍ مِن معرفتِه أو معرفةِ مثلِه مِن فروضِ الطهارةِ والصلاةِ وغيرِهما. فيجبُ تَعَلُّمُهُ وتعليمُه ممَّن يَحتاجُ إليه مِن الرجالِ والنساءِ والصغارِوالكبار والأحرار والعبيد.
“Inilah suatu mukhtashar (ringkasan) mengenai perkara yang harus bagi setiap muslim mengetahuinya dari kewajiban bersuci, solat dan lainnya. Maka wajib mempelajarinya bagi mereka yang memerlukannya dari kalangan lelaki, perempuan, kanak-kanak, orang dewasa, merdeka maupun budak ”.
Kitab ini telah disyarah oleh para ulama antaranya;
1. Syarh al-Mukhtashar al-Lathif (شرح على المختصر اللطيف), karya al-Imam Syamsuddin Muhammad al-Ramli (1004H).
2. Misykat
al-Tanwir Syarh al-Mukhtashar al-Shaghir(مشكاة التنوير شرح المختصر الصغير), karya al-‘Allamah ‘Abdullah bin Ahmad
bin Abdullah Ba ‘Abbad al-Yamani (1924)
3. Syarh al-Lathif ‘ala al-Mukhtashar al-Lathif ( شرح لطيف على المختصر اللطيف) / Ta’liqat ‘ala al-Mukhtashar al-Lathif (تعليقات على المختصر اللطيف), karya al-Syaikh Muhammad Mu’in al-Qudumi
4. al-Manhal al-Warif `ala al-Mukhtashar al-Lathif, karya Habib ‘Alwi bin Abdullah bin Husain Alaydrus (lahir 1979 M/1399H).
5. al-Bayan wa al-Ta’rif Syarh al-Mukhtashar al-Lathif (البيان والتعريف شرح المختصر اللطيف ), karya al-Syaikh Ahmad al-Nishf.
6. Syarh al-Mukhtashar al-Lathif, karya al-‘Allamah ‘Umar bin Hafizh.
7. al-Manhaj al-Qawim bi Syarh Masa_il al-Ta’lim karya Syaikh al-Islam Ahmad Ibn Hajar al-Haytami (974H).
8. al-Mawahib al-Sunniyyah bi Syarh al-Muqaddimah al-Hadhramiyyah karya Syaikh Sa’id bin Muhammad Ba ‘Ali Ba’isyn al-Daw’ani al-Hadhrami [1270H].
9. Busyra
al-Karim bi Syarh Masa_il al-Ta’lim, juga karya Syaikh Sa’id bin Muhammad
Ba’isyn al-Hadhrami. Kitab ini adalah ringkasan bagi kitab al-Mawahib
al-Sunniyyah karya beliau yang disebutkan di atas. Kitab ini lebih dikenal
sebagai syarah kitab Masa-il al-Ta’lim

